قه‌شمه‌رسیتی

خه‌ڵکی به‌شه‌ڕه‌فی قه‌شمه‌رئاوای تازه

وێڕای رێز و سڵاو، ئیجازه بده‌ن به‌ر له هه‌موو شتێک سپاسی جه‌نابی کوێخا بکه‌م بۆ وه‌ی پاسپۆرتی قه‌شمه‌رئاوای پێدام و منیش ئێستا ره‌سمه‌ن هه‌ر وه‌کوو ئێوه دانیشتوویه‌کی به‌شه‌ڕه‌فی قه‌شمه‌رئاوام (لێره‌دا ئاماده‌بوان چه‌پڵه لێده‌ده‌ن). به‌ڕاستی شانازیه‌کی هه‌ره گه‌وره نه‌سیبی من بوه و خۆم به به‌خته‌وه‌ر (مازوو-پێداو) ده‌زانم. ئه‌و هیوایه‌م هه‌یه بتوانم وه‌ک قه‌شمه‌رێکی مودێڕن و خاوه‌ن هه‌ڵوێست ئه‌رکی قه‌شمه‌رایه‌تی خۆم به‌ دڵ و گیان به‌جێ بێنم و له گوتنی قسه‌ی قۆڕ و توڕه‌هات دا درێخی نه‌که‌م.

خزمه‌تتان عه‌رز که‌م به‌نده‌ی سه‌رتاپاکوڵکن ته‌جرووبه‌یه‌کی ئه‌وتۆم له قه‌شمه‌رایه‌تی دا نیه به‌ڵام هیچ نه‌بێ وه‌ک حه‌زره‌تی مازوو که ئێستا له کومیته‌ی ناوه‌ندیش دایه و که‌سیش نازانێ له کوێیه، زه‌مانێک سه‌‌رنووسه‌ری رۆژنامه ‌دیواریه‌کی ته‌نز له ده‌بیرستانی شاری میاندواو بووم و تا چوار ژماره‌شمان بڵاوکرده‌وه (تیه‌ح). ‌گه‌رچی زۆربه‌ی خوێنه‌رانی رۆژنامه‌که‌ ده‌یانگوت بۆنی چه‌وه‌نده‌ری کارخانه قه‌ند زۆرتر ده‌مانخاته پێکه‌نین تا جۆکه‌کانی تۆ به‌ڵام به شه‌ڕافه‌تم سوێند ده‌خۆم جارێک به‌چاوانم دیتم دوو که‌س رۆژنامه‌که‌ی منیان ده‌خوێند و پێده‌که‌نین. جگه ‌له‌وه‌ش تا ئێستا سێ نه‌فه‌ر پێیان گوتوم قسه‌ی قۆر مه‌که و عاقڵ به‌. ئیتر ئاماژه به‌وه‌ش بکه‌م، له ڕوانگه‌ی سابیقه‌ی شۆڕش و ئازادیخوازیش، ساڵێکیان له پرۆژه‌ی لێدانی توونێلێکی نهێنی له خه‌وگای کۆڕان بۆ خه‌وگای کچانی زانکۆ به‌شداریم هه‌‌بو و ئه‌رکی دزینی که‌وچک و چنگاڵ له چێشتخانه‌ی زانکۆ بۆ کاری هه‌ڵکه‌ندنی توونێل له ئه‌ستۆی من بو. هه‌ڵبه‌ت ده‌رسم که کۆتایی پێهات ناچار پرۆژه‌که‌م به‌جێ هێشت و به‌داخه‌وه دواتر بیستم توونێله‌که له جیاتی خه‌وگای کچان له نه‌هادی ره‌هبه‌ری سه‌ری ده‌رهێناوه و ته‌واوی کاربه‌ده‌ستانی پرۆژه حوکمی دوو ساڵ گوێگرتنی ئیجباری له ئامۆژگاریه‌کانی جه‌وادی ئامۆلیان دراوه‌تێ. 

له به‌شی کۆتایی قسه‌کانم دا، ده‌مهه‌وێ هه‌ندێک له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی خۆم سه‌باره‌ت به دیارده‌ی قه‌شمه‌ریسم بڕۆم و چه‌ند ره‌خنه و پێشنیارێک ئاراسته‌تان بکه‌م. حه‌قیقه‌تی ره‌خنه و پێشنیاریش نیه، ره‌نگه بۆڵه‌بۆڵ بێت، یا شاته‌یش قسه‌ی قۆڕ بێت. نازانم بۆخۆتان لێکی بده‌نه‌وه. به‌ینێک له‌وه‌پێش جه‌نابی ن.ف له به‌شی کامێنتی بلاگه‌که‌ی دا فه‌رمایشتێکی زه‌ریفی و سه‌رنج راکێشی نووسیبو که من لێره‌دا دووپاتی ده‌که‌مه‌وه.


" بۆ بابم، کورد گووی به خۆدا کردوه؟"

له واقیع دا جه‌نابی ن.ف ئه‌م نوکته پڕمه‌غزه‌ی بۆ گه‌نجێکی خوێنده‌وار و ناقه‌شمه‌ری نووسیبوو که وادیار بوو له زمان و ئه‌ده‌بی کوردی بێگانه بێت و ته‌نانه‌ت حازریش نه‌‌بوو ئیراد و ره‌خنه‌یه‌ک هه‌ڵبگرێت و بایه‌خێک به زمانی زگماگی خۆی قایل بێت. من لێره ویستم نیه باسی گرینگ بوونی پاراستنی زمانی زگماگی بکه‌م به‌ڵکوو ده‌مهه‌وێ بڵێم ئێمه (دانیشتووانی به شه‌ڕه‌فی قه‌شمه‌رئاوا) بۆخۆشمان تا ڕاده‌یه‌ک گرفتاری ئه‌م قه‌یرانه هه‌ین، کام قه‌یران؟ مه‌به‌ستم قه‌یرانی خۆکه‌م پێزانینه، قه‌یرانی بینینی قه‌شمه‌ر وه‌ک پیاوێکی سمڵ فشی پانتۆڵ شۆڕی گووبه‌خۆداکردو. راسته ئێره دنیای توڕه‌هاته و مه‌به‌ست قسه‌ی قۆڕه به‌ڵام گه‌ر ورد بڕوانین تێده‌گه‌ین ئێمه‌ی قه‌شمه‌ری خوێنده‌واری سه‌ده‌ی ئینتێرنێت و ته‌قینه‌وه‌ی زانیاری، سه‌ده‌ی تیجاڕه‌تی ئێلێکتڕۆنیک و سه‌رهه‌ڵدانی گڵۆبالیسم، ئێستاش که ئێستایه زه‌ینمان یه‌خسیری خێڵێک کاراکتری کۆن و دواکه‌وتوو وه‌ک حه‌زره‌ت، شێخ، کوێخا، مه‌لا، کوێخاژن و شتی وایه (لێره‌دا به‌شێک له دانیشتوان ناوچاوان تێک ده‌نێن و تماشای یه‌کتر ده‌که‌ن). به‌تایبه‌ت نازانم بۆچی وه‌ختی قه‌شمه‌رایه‌تی دێت هه‌موو ده‌بینه کوردێکی حه‌په‌ی لادێ که سواری گوێدرێژ بوه و نه‌قیزه‌ ده‌وه‌شێنێ و قه‌راره بچێت بۆ شار. تاکه‌ی ده‌بێ قه‌شمه‌ریسمی ره‌سووڵ نادری و حه‌مه‌ی مهاباد و رشته‌ی مرواری و توڕه‌هاتی کۆنی وا دووپات که‌ینه‌وه؟ ئێمه تاکه‌ی ده‌بێ ته‌نزه‌کانمان بێنینه ئاستی لادێیه‌کی نه‌خوێنده‌وار. عازیزان، له‌بیرتان نه‌چێ پووره ته‌مین و خاڵه برایم نایه‌ن سه‌ردانی قه‌شمه‌رئاوا بکه‌ن. ئه‌وان هه‌ر نازانن قه‌شمه‌رئاوایه‌ک هه‌یه یا نا. به بڕوای من قه‌شمه‌رئاوای تازه نابێ دێهات بێت، به‌ڵکوو ده‌بێ شارستان بێت، شارستانێک که نیشتمانی مه‌جازی و پێشه‌که‌وتوو بۆ هه‌مو قه‌شمه‌رێکی ئاواره‌‌‌ و قنگ به گێچه‌ڵه (لێره‌دا قنگ به گێچه‌ڵ له خه‌و راده‌چڵه‌کێ)، قه‌شمه‌رێک که ره‌نگه نه‌زانێ چۆن راوه که‌و بکا به‌ڵام ده‌زانێ کولیجی بایۆلۆژی کچی جوانتری لێیه تا کولیجی کامپیوته‌ر. گوێگرانی به‌ڕیز، من لێره‌دا ده‌مهه‌وێ بزووتنه‌وه‌یه‌کی نوێ به‌ ناوی نێئۆقه‌شمه‌ریسم بهێنمه گۆڕێ و بۆ یه‌که‌مین هه‌نگاو له‌م رێبازه‌دا پێشنیار ده‌ده‌م ناوی قه‌شمه‌رئاوا بگۆڕین و بیکه‌ین به قه‌شمه‌رسیتی و کوێخا ... (لێره‌دا ته‌حه‌مولی دانیشتوان ته‌واو ده‌بێ و هه‌موو ده‌که‌ونه سه‌ر وێژه‌ر و تێڕوپڕ تێهه‌ڵده‌ده‌ن و پاسپۆرته‌که‌شی لێده‌ستێننه‌وه) 

كاتێك قه‌شمه‌رێ دڵی ته‌نگ ئه‌بێ...

كاتێك قه‌شمه‌رێ دڵی ته‌نگ ئه‌بێ، گشت بوونه‌وه‌رێ دڵی چێو ئه‌بێ!

دڵمان زۆر پێی خۆشه‌، ئه‌م خۆشییه‌مان لێ مه‌ستێنه‌، ئه‌ی خێوی گشت قه‌شمه‌ران! مازووت لێ ساندینه‌وه‌، دڵت كردین به‌ پارچه‌ كوچكێك، كه‌ مه‌گه‌ر هه‌ر خۆت بزانی چه‌نده‌ ره‌ق و ته‌قه‌! تكایه‌ لێمان مه‌كه‌ به‌ نه‌قڵه‌كه‌ی "عه‌ده‌" دیلقه‌شمه‌ر! ئه‌م قه‌شمه‌راوایه‌شمان لێ مه‌كه‌ به‌ پرسه‌خانه‌كه‌ی ئه‌وێ ده‌مێ و مازوومان لۆ بگه‌ڕێنه‌وه‌، ئه‌ی قه‌شمه‌ری گه‌وره‌، قه‌شمه‌ری گشت قه‌شمه‌ران!

ده‌ڵێم: دژهۆنی گیان! كاكی ده‌خۆم، تۆش قه‌شمه‌ری! باوه‌ڕ ناكات! ده‌ڵێم: ئه‌وه‌نێ براله‌ی خۆم، تۆش بێزاری! ئه‌دی بۆ نازانی یه‌كه‌م ناسنامه‌ی گشت قه‌شمه‌رانی جیهان، بێزارییه‌؟! ئێژێ: چ بوشم؟! ئه‌وشم: بێژه‌ و بڕۆ! كوتم: ره‌شه‌ گیان، ره‌شه‌ی خۆم، تۆ لۆ هیچمان لۆ ناقه‌شمه‌رێنی؟ به‌ لۆلی ئه‌و وانێكه‌ ره‌شه‌ت به‌م!؟ ئێژێ: له‌وێ نه‌ماوم، هیچم له‌به‌ر ده‌ست دا نییه‌، قه‌راره‌ ئینتره‌ماشمان بۆ بكێشن، ئه‌وكات تێمه‌و! ئێژم: ناحه‌زره‌تی نا كامیل! سه‌ری خۆت واز بێنه‌ له‌و كه‌ڵه‌گاگه‌له‌ت و تۆزێ ئاگات له‌ قه‌شمه‌راوابێ! بوشن چی ئێژێ به‌ من؟! ده‌ڵێ: (( ناوێرم له‌ زمانی ئه‌وه‌وه‌ هیچ بنووسم، ئاخر زۆر ده‌م هه‌راشه‌ و منیش زۆر دڵكه‌رم و ده‌زانم شتێكم پێ بڵێ، وازوو وه‌ك خۆم لێ نایه‌ته‌وه‌!))

ئه‌ڵێم كورده‌ گیان، كاكه‌، ئه‌م خه‌ڵكه‌ هه‌مووی سڕ بوون و هیچ كه‌س دڵ و ده‌ماخی جارانی نه‌ماوه‌، هه‌ر خۆزگه‌م ئه‌وێ ده‌مێ مردباین و قه‌شمه‌راوای كۆنمان له‌گه‌ڵ خۆمان ناشتبایه‌! ئێژێ: ده‌ست پێ ئه‌كه‌ینه‌وه‌، دنیا یانی تڕه‌هات، باقییه‌كه‌ی قسه‌ی قۆڕه‌!

ئه‌ڵێم، باجی له‌وێر، لۆ وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی منت نه‌داوه‌سه‌و؟! چووزانم چی ئێژێ! ئه‌ڵێ: ئیستیعمار نه‌یتڵی!

ئه‌ڵێم: براله‌، ئاوا نابێ، نه‌ "گه‌ڵا ژن" خۆمان لێ ده‌دا و نه‌ "خاتوو فشۆ"! ئه‌گه‌ر ئاواسه‌ بچێته‌ به‌ره‌و، ئه‌بێ ئه‌م قه‌شمه‌راوایه‌ش مووروومووروو بكه‌ین!

ئێژم: قوونبه‌گێچه‌ڵی زمان پیسی له‌ خۆم زمانپیس تر! تكایه‌، باوه‌ڕ به‌ قسه‌كانم بكه‌، من دانه‌ری "فه‌لسه‌فه‌ی ناخ"م، یان ئیمان بێره‌، یان بێرۆ بۆلای گه‌ڕه‌كی قه‌شمه‌راوا، شتێك بفڵتێنه‌! ئێژێ: های له‌ بن كلكت ب....م!

ئێژم: بنار كاكی خۆم سه‌ری خۆت واز له‌م قسه‌ گه‌له‌ بێرانه‌! چیرۆكی چی، و شاره‌زایی له‌ توخمه‌كانی تڕه‌ماشی چی!؟ ئه‌من جار جاره‌ سه‌ر پێوه‌ ئه‌نێم و تڕه‌هاتێكی وه‌ك ئه‌م تڕه‌هاته‌ حازرییه‌ی ئێستا ئه‌شیڕێنم، تكایه‌ ناوی بۆ مه‌دۆزه‌ره‌وه‌ كه‌ حازر نیم هیچ ناوێكیان لێ بنێم! ئه‌وشێ: ئێمه‌ جارێ پێویستیمان به‌ "پۆست" هه‌یه‌!

ئه‌ڵێم: سه‌ری خۆت فیرووز، ئه‌وه‌نده‌ سه‌ركۆنه‌م مه‌كه‌، من ئه‌گه‌ر رۆژی سه‌ت جار سه‌ردانی قه‌شمه‌راوا نه‌كه‌م دڵم ده‌ته‌قێ! ده‌ڵێ: (( عه‌یبه‌ نایڵێم))!

ئه‌ڵێم: میلله‌ت، به‌سه‌ری مازوو، به‌ 17 په‌ڕی قه‌یته‌ر قوو، ئه‌م قه‌شمه‌رستانه‌ی ئێمه‌ تێیا ئه‌تلێینه‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ی چه‌رمه‌سه‌ری و سه‌گ مه‌رگی هه‌یه‌، قه‌شمه‌ر وه‌فریای ئه‌وه‌ ناكه‌وێ قنیشی بخورێنێ! كه‌س باوه‌ڕم پێ ناكات! ئاخر میلله‌تی قه‌شمه‌ر! بۆ باوه‌ڕ ناكه‌ن؟! بۆ؟! بۆ؟! بۆ؟...

mindali-qes,mer

گه‌ر قسه‌ی بێ ده‌رپێ بكه‌ی، كۆمپیوته‌ری قه‌شمه‌ر، له‌ فڵقت ده‌دا!

thank you

ئه‌م کابرایه‌ی ده‌بینن شوانی قه‌ل نیه‌!سوکتۆر خوله‌ی ئه‌حه‌ ڕه‌گه‌ز

به‌ هه‌ڵه‌ تێنه‌گه‌ن نانه‌ڕه‌قه‌ سێنیش نیه‌! له‌ ته‌ک خایه‌می مزگه‌وته‌که‌شدا تێکه‌ڵی نه‌که‌ن!

ڕیچه‌؟

- قوربان حه‌ر خوده‌ش ڕیچه‌!

ئه‌مه‌ خوله‌ی ئه‌حه‌ ڕه‌گه‌زه‌، ببورن دوکتۆر خوله‌ی ئه‌حه‌ ڕه‌گه‌ز! ئه‌و که‌سه‌ی چاره‌نووسی  ۷۰ ملیۆن مرۆڤی له‌ ده‌ستدایه‌. دوای ئه‌وه‌ش دوێنێ له‌ یه‌کێ له‌ ڕۆژنامه‌کان ئێراندا گوتبووی: ئێمه‌ له‌ بیری گۆڕینی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی له‌ جیهانداین!

خوله‌ی ئه‌حه‌ ڕه‌گه‌ز بۆمبی هه‌سته‌یی دروست ئه‌کات! له‌ هه‌مان کاتیشدا ته‌ماته‌ی کردوه‌ به‌ کیلۆی ۲۳۰۰ تمه‌ن. له‌ بیرم دێ ساڵان هه‌ر به‌هار ده‌هات تا نیوه‌ی پایزیش هه‌ر ته‌ماته‌مان ده‌خوارد. ئێستا ته‌ماته‌ش بوه‌ خۆراکی هه‌ره‌ ده‌وڵه‌مه‌نه‌کان.     جه‌نابی دوکتۆر دوێنێ شه‌و بڕیار بوو له‌ سه‌ر گرفتی ئابووری وڵات و چاره‌سه‌ره‌کانی له‌ تی ڤی ناخۆدا قسه‌ بکات به‌ڵام دوای کۆڵێ پڕوپاگه‌نده‌ کردن و هه‌راو هووریا... پرۆگرامه‌که‌ که‌نسڵ کرایه‌وه‌...

کاتژمێره‌که‌ی ده‌ستی دوکتۆر له‌و خولخوله‌که‌یه‌کانه‌، دوکتۆر له‌ کاتژمێری کامپیۆته‌ری نازانێت!

یه‌ک شت تر؛ ئه‌ڵین کاتێ دوکتور خواحافیزی کردوه‌ له‌ مه‌له‌وانه‌ به‌ریتانیه‌کان گوتوویه‌تی: thank you.

ئه‌ڵێم پیاو دیکتاتۆریشی بێت دیکتاتۆرێ پیاوانه‌ی بێت. ستالین قیافه‌ی له‌ دیکتاتۆر ئه‌چوو، فیدل کاسترۆو هۆگۆ چاوزیش هه‌ر وه‌ها. به‌ڵام کاکه‌ ئه‌مه‌ی ئێمه‌ له‌ شوان بۆقله‌ ئه‌چێت. ئاخر کاتی خۆی له‌ دێدا هه‌ر کوڕێ زۆر خوێری و گه‌مژه‌و گه‌وج بوایه‌ت ده‌یانکرد به‌ شوانی قه‌ل...

ئه‌ترسم سه‌د ساڵی تر نه‌وه‌کانی داهاتوو لێمان بپرسن؛ ئه‌رێ باپیران کامه‌ بوو ئه‌و دیکتاتۆره‌ی ئێوه‌ی ده‌چه‌و ‌سانده‌وه‌؟ ده‌وه‌ره‌ ڕووت بێ و بڵێ ئاوه‌ بوه‌!

که‌ر هه‌ر که‌ره‌ و باره‌به‌ره‌....

 

به قه‌ولی کورده‌ گیان"سڵاو ناکه‌م نه‌وه‌ک فریای خوا حافیزی نه‌که‌وم". به‌ڵام خۆ که‌سێک نییه‌ بڵێت سڵاو کردنه‌که‌ت که‌می تێده‌چێ تا ئه‌م پێشه‌کی و پاشه‌کیه‌.

 

هه‌موو کاتێکتان باش قه‌شمه‌رئاوایه‌کان، کوره‌ وه‌ڵڵا باڵ به‌ ئه‌ستۆم دونیا یانێ تڕهات، باقییه‌که‌ی قسه‌ی قۆڕه‌! ده‌ بڵێ وا نیه‌. ئه‌ڵبه‌ت قسه‌ی قۆڕمان هه‌یه‌ تا قسه‌ی قۆڕ. ئه‌و پیاوه‌ی که‌ هه‌میشه‌ جگه‌ره‌یه‌ک به‌ لایی ده‌میه‌وه‌ و کتێبێک له‌ ژێر باڵیه‌وه‌ به‌ لای ناموباره‌کیه‌وه‌ خه‌ریکی مافی مرۆڤ و خه‌ریکی ماف خوازییه‌. به‌ڵام هێشتا نازانێ که‌ر هه‌ر که‌ره‌ و باره‌ به‌ره‌ و ئیتر جیاوازی نێوان نێره‌که‌ر و ماکه‌ر چیه‌؟ خۆ وه‌ک یه‌ک بارکێشن. ئایا له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌و ماکه‌ره‌ کیلۆیه‌ک له‌ باره‌که‌ی که‌م ده‌که‌نه‌وه‌.

وه‌تیلاهی.. ئه‌و پیاوه‌ ئیتر قسه‌ی هه‌ر ته‌واو قۆڕه‌. بۆمان ته‌حه‌مول ناکرێ. چوونکا له‌ رۆشن بیری و رۆشن ته‌ڕه‌ماشی ته‌نیا جگه‌ره‌که‌ی بۆ ماوه‌ته‌وه‌ و قسه‌ی قۆڕ و زل زل که‌ بۆ ئه‌وه‌ی بڵێت ئه‌حم.. منیش هه‌م.ئه‌م قسه‌ قۆڕانه‌ش بۆ شوێنی تایبه‌تی خۆی هه‌ڵگرتووه‌‌. بۆ ‌هه‌ڵڕشتنیان له‌ ناو رێکخراوه‌کان، بۆ رۆژنامه‌کان، و.... خۆ لای ژنه‌که‌ی زمانیشی ببڕه‌ قسه‌ ناکات. نه‌وه‌ک ژنه‌که‌ی فێری شت بێت.

وه‌ک به‌سه‌رهاتی مه‌لاکه‌یه‌‌ که‌ رۆژێک  له‌ سه‌ر مینبه‌ر قسه‌ی ده‌کرد و خه‌ڵکیش له‌ ده‌ره‌وه‌ گۆیان لێی بوو. وتی: "منداڵێک که‌ میز به‌ شوێنك یان قاڵیه‌ک دا بکات به هیچ شتێک پاک نابێته‌وه‌ مه‌گه‌ر جێگاکه‌ی ببڕی . تا دێته‌وه‌  مه‌لا ژن قاڵیه‌که‌ی بڕیوه‌. مه‌لا ئه‌دا به سه‌ری خۆیدا و ده‌ڵێ من ئه‌و شته‌م بۆ خه‌ڵکی کووت نه‌ک بۆ خۆمان".

ئێستا واز له‌م قسانه بێنین، پێم خۆشه‌ بۆمی شی بکه‌نه‌وه‌،،،،،،،، به‌ڵام به‌ باشی!! هه‌ر وه‌ک په‌شمه‌که‌ی ده‌ستی پووره‌ ته‌مین!! ئه‌رێ که‌ر هه‌ر که‌ره‌ و باره‌به‌ره‌، جیاکردنه‌وه‌یان ده‌بێ له‌ به‌ر چی بێت؟؟  

 

دواتر ده‌ڵێم با واز له‌و که‌رانه بێنین. لاپه‌ڕه‌یه‌کی تر هه‌ڵبه‌ینه‌وه‌. نه‌وه‌ک ئه‌و ماکه‌ره‌ بتۆرێ. مه‌لای پینه‌چی له‌ کوێ بێنین ته‌ڵاقه‌که‌یان بۆ پینه‌ کاته‌وه‌. خۆ له‌ قه‌شمه‌رئاوا هه‌موو شت ده‌س ئه‌که‌وێ بێجگه‌ له‌ مه‌لایه‌ک. خۆ ئه‌گه‌ر مه‌لایه‌کیش بێت، خراپیش نیه‌ بۆ به‌ینی نێره‌که‌ر و ماکه‌ر.

 

پێشنیارتان پێده‌که‌م به‌ تێکڕای ده‌نگ هه‌ڵمبژێرن بۆ مه‌لای ئاوایی. قه‌یدی چیه‌ با مه‌لایه‌کی ژنیشمان هه‌بێ.

 

جاڕنامه‌ی قه‌یخا کورده‌

 

به‌ پێی سیخوڕیه‌ک که‌ له‌ ته‌ڕه‌ماش ئاوای ته‌نیشت قه‌شمه‌ر ئاوا بۆ رێکخراوه‌ جیهانیه‌کان ناردراوه‌ وا ده‌رکه‌وتووه‌، پیاوه‌کانی قه‌شمه‌رئاوا ماڤی ژنانییان پێشێل کردوه‌..

له‌م راپورته‌دا ده‌رکه‌وتووه‌ که‌ ته‌نانه‌ت ورده‌واڵه‌فرۆشه‌که‌ی قه‌شمه‌رئاوا نه‌وت و شقارته‌ به ژنان ده‌فرۆشێ بۆ خۆسووتاندنیان.. هه‌ر وه‌ها ئاماژه‌ کراوه‌ که‌ قه‌شمه‌رئاوا به‌ ته‌واوی رواڵه‌تی پیاوسالارانه‌یی پێوه‌ دیاره‌ و ته‌نانه‌ت له‌ ده‌ربڕین هه‌ست و سۆز بۆ توانایی که‌سێک، له‌ وشه‌ی نێره‌که‌ر که‌ڵک وه‌رده‌گرن و ماکه‌ر هیچ جیگایه‌ک و پله‌ و پایه‌یه‌کی نیه‌..

داوا له‌ خه‌ڵکی به‌ شه‌ره‌فی قه‌شمه‌رئاوا ده‌که‌ین له‌مه‌ زیاتر مافی مرۆڤ پێشێل نه‌که‌ن و مه‌جال بده‌نه‌ ژنانیش که‌ بێنه‌ ناو قه‌شمه‌رئاواوه‌ بۆ شت نووسین و ڕا ده‌بڕین.. ئه‌گینا ژنانیش ده‌س به مانگرتن ده‌که‌ن.. که‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌یی لێ بکه‌وێته‌وه‌ ناتوانین پیتاندیومی یورانیۆمه‌که‌مان درێژه‌ پێ بده‌ین..

 

به‌ سوپاسه‌ قه‌یخا کورده‌

ڕێکه‌وتی 15ی مانگی ته‌پووتۆزه‌ قوورسه‌که‌ی قه‌شمه‌رئاوا

دۆندرمه‌ی دووقلی!

گوتی: ئه‌گه‌ر ده‌زانی خوا نییه‌ بۆ جنێوی پێ ده‌ده‌ی؟! جوابی ئه‌و پرسیاره‌م نه‌داوه‌، چوونكه‌ پێشتر باسم بۆ كردبوو. له‌ وه‌ڵامدا گوتم: باشه‌ ئه‌ی تۆ چۆنی ده‌بینی؟ تۆ پێت وایه‌ خوا هه‌یه‌؟! گوتی: ئا! گوتم: ده‌كرێ به‌منیشی بسه‌لمێنی، تا منیش بێمه‌ سه‌ر دینی تۆ! گوتی: سه‌لماندنی ناوێ، خوا زۆرینه‌یه‌ و ئێمه‌ كه‌مینه‌، مه‌جبوورین له‌م سه‌رده‌می دێمۆقه‌شمه‌رییه‌ دا گوێڕایه‌ڵ و ملكه‌چی دێمۆقه‌شمه‌ری بین! خواش زۆرینه‌ی خه‌ڵك ده‌نگیان پێ داوه‌ و ئێستا هه‌ر خۆی هه‌مه‌كاره‌ی گۆڕه‌پانه‌، ئێمه‌ش مه‌جبوورین دانی پیا بنێن، جا هه‌بێت و نه‌بێت، هه‌ر ئه‌وه‌یه‌!

گوتم: ئاخر ئه‌وه‌ كه‌ی دێموقه‌شمه‌رایه‌تییه‌؟! ئه‌ی مافی كه‌مینه‌ به‌ گونی كێ؟! خۆ...

ئیتر زۆری له‌سه‌ر رۆیشین و وه‌ك هه‌میشه‌ به‌ هیچ ئه‌نجامێكی ئه‌وتۆ نه‌گه‌یشتین، هه‌ر بۆیه‌ باسه‌كه‌م گۆڕی:

ده‌زانی وشه‌ی "دوقلو"كه‌ فارسه‌كان كاوێژی ده‌كه‌نه‌وه‌، له‌ ڕاستییا وشه‌یه‌كی كوردییه‌ و لێیان دزیوین؟! نا؟! به‌یچۆن! له‌ باشووری قه‌شمه‌رستان هه‌ندێك شار و ناوچه‌ هه‌نه‌ كه‌ به‌ ژماره‌ ده‌ڵێن:"قل"، واته‌ كاتێك ده‌ڵێن: ئاده‌ی بیست دانه‌ دۆشاوم ده‌یه‌، ده‌ڵێن:"بیست قل"م دۆشاو ده‌یه‌! ئه‌ی ئه‌وه‌ پێوه‌ندی نییه‌ چییه‌؟! قل هه‌ر هه‌مان "قه‌ڵه‌م"یشه‌ كه‌ عه‌ره‌به‌كان لێیان دزیوین و حه‌مه‌ش له‌ قۆرحاندا كه‌ڵكی لێ وه‌رگرتووه‌! چۆن تێ ناگه‌ی؟! راوه‌سته‌ با زیاترت بۆ روون بكه‌مه‌وه‌: زه‌مانی زوو، باپیره‌ قه‌شمه‌ره‌كانمان، بۆ ئه‌وه‌ی پاتاڵه‌كانیان لێ تیك نه‌چێ، ده‌هاتن و هه‌ر كه‌سه‌و پاتاڵه‌كه‌ی خۆی به‌ خه‌تێك(قه‌ڵه‌م)ێكی ره‌نگی دیاری ده‌كرد، یانی باپیره‌ گه‌وره‌ی من هه‌میشه‌ به‌ ره‌نگی زه‌رد پاتاڵه‌كانی دیاری ده‌كرد، باپیره‌ گه‌وره‌ی قێخا به‌ ره‌نگی سوور و هی بنار به‌ سه‌وز و هی ئه‌له‌ندیش به‌ ره‌نگی سپی ئاژه‌ڵ و پاتاڵه‌كانیان دیاری ده‌كرد! دوایه‌ هه‌ركه‌س كه‌ بیهه‌ویستبایه‌ باسی ژماره‌ی پاتاڵه‌كانی بكات، ده‌یگوت: من بیست قه‌ڵه‌م بزنم هه‌یه‌، په‌نجا قه‌ڵه‌م مه‌ڕم هه‌یه‌ و ...

دوای ماوه‌یه‌ك ئه‌و خه‌ته‌ ره‌نگیانه‌ بوون به‌ یه‌كه‌م بیرۆكه‌ی رێنووسی قه‌شمه‌ری و باپیره‌ گه‌وه‌ره‌كانمان بیریان له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌ مادام ده‌توانن به‌م قه‌ڵه‌مانه‌ ژماره‌ی پاتاڵه‌كانیان دیاری بكه‌ن، ده‌توانن كاری دیكه‌شی پێ بكه‌ن، بۆیه‌ له‌ ئه‌شكه‌وته‌كانی قه‌شمه‌ركۆ ڕا ده‌سیان پێ كرد و به‌ر له‌ هه‌موو شتێك پاتاڵه‌كانیان كێشایه‌وه‌ و دواتر به‌ تێپه‌ڕ بوونی كات، توانیان به‌و قه‌ڵه‌مانه‌ له‌سه‌ر كوچكه‌كان به‌ خه‌تی بزمارقه‌شمه‌ری شت بنووسن و... هتد!

ئیتر قه‌ڵه‌م ورده‌ ورده‌ سواو بوو به‌ "قل"، جا ئه‌گه‌ر قه‌شمه‌ری باش بن و جوان لێی ورد بنه‌وه‌ وشه‌ی قه‌شمه‌ریش له‌ قه‌ڵه‌مه‌وه‌دێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئاماژه‌یه‌كم به‌ درووستی و نادرووستی قسه‌كه‌م كردبێ، ئاماژه‌ به‌ وشه‌ی "قه‌ڵه‌م قامیش" ده‌كه‌م، ئیتر خۆتان لێكی بده‌نه‌وه‌ كه‌ چۆناوچۆن ئه‌م وشه‌یه‌ سواوه‌ و بووه‌ به‌ قه‌شمه‌ر!

خه‌ڵكی به‌شه‌رفی قه‌شمه‌رئاو، ئێمه‌ به‌م مێژووه‌ دوور و درێژه‌ی خۆمانه‌وه‌ كه‌ بۆم باس كردن، به‌ڕاستی جێگه‌ی داخ و كه‌سه‌ره‌ كه‌ خه‌ڵكه‌كه‌مان هێشتا به‌ پێوه‌ گوو ده‌كه‌ن!

ئه‌م ئێوارێیه‌، له‌ بازاڕی شێخه‌ڵقه‌شمه‌ڕڵای پێته‌ختی قه‌شمه‌رئاوای تازه‌، قه‌شمه‌رێكی پاش كه‌وتووم ئاوا بینی: قوونی رووت كردبوو، له‌ ناوه‌ندی بازاڕی شێخه‌ڵڵاوه‌، جگه‌ره‌یه‌كی" قه‌شمه‌رگ"ی به‌ لا لێوه‌وه‌ گرتبوو و هه‌ر ده‌ڕۆیشت و به‌ پێوه‌ گووی ده‌كرد و ئاوڕیشی نه‌ده‌دایه‌وه‌ كه‌ بزانێ چی كردووه‌، خه‌ڵكه‌كه‌ش هه‌ر ئه‌نه‌هوو ته‌رسیشیان بۆ كرابێ و شتێكی نا ئاساییان بینی بێت! كه‌س نه‌بوو بڵێ ئه‌رێ ناقه‌شمه‌ر ئه‌وه‌ بۆ به‌پێوه‌ گوو ده‌كه‌ی؟! له‌هه‌مووی سه‌یرتر ئه‌وه‌یه‌، وه‌ك باس ده‌كه‌ن ئه‌و براده‌ره‌ حه‌وتوویه‌ك زیاتره‌ گوویه‌كه‌ی له‌ قوونی دا "Save As.. " كردووه‌، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ناوه‌ندی بازاڕی شێخه‌ڵقه‌شمه‌رڵادا "Paste "ی بكات، گشت كاناڵه‌ ماهواره‌ییه‌كانی گه‌ڕه‌كی خوارێ و سه‌رێ و ئه‌مبه‌ر و ئه‌وبه‌ری قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ی بانگهێشت كردووه‌!

تێبنی: له‌ سلێمانییاوای قه‌شمه‌رئاوا، به‌ به‌سته‌نیی" دوقلو" ده‌ڵێن: دۆندرمه‌ی دووقلی!

ئای له‌وه‌...

ئا...

ئه‌مه‌ کوێیه‌؟ چی؟...

قه‌شمه‌رئاوی تازه‌؟            وه‌ڵا سه‌یره‌....

ورده‌واڵه‌......... وه‌رده‌واڵه‌.......

ئابێرۆ براکه‌م، نه‌بڕو نه‌چڕ، په‌رداخ و لێوان ئاوه‌خۆری، مه‌مکه‌ مژه‌ بۆ مناڵان و بۆ گه‌وران.

تۆ سه‌یرکه‌! قه‌یخای تازه‌... کورده‌... کورده‌ گیان

ئه‌ی هه‌تیوه‌ کووده‌تاچی! ئه‌مه‌ تومه‌س بۆ ئه‌وه‌ وات ده‌کرد!

یا حه‌زره‌تی کامیل ئه‌وه‌ تۆش لێره‌ی؟

به‌ڵام ئه‌ی مازوو....؟  مازوو له‌ کوێیه‌؟ ئااااا خۆ مازوو نیه‌!

مازوو، نووسه‌ری مانیفێستی قه‌شمه‌رئاوا له‌ کوێیه‌؟

خه‌لیفه‌ ئه‌یگوت: قه‌شمه‌رئاوای چی و شتی چی؟ تاکوو مازوو نه‌بێت هیچ قه‌شمه‌ریه‌ک ڕێ ناکه‌وێت و هیچ قه‌شمه‌رئاوایه‌کیش دانامه‌زرێت!

ئه‌مه‌ له‌ لایه‌ک و له‌ لایه‌کی تریشه‌وه‌، من ئه‌ڵێم کاتی ئه‌وه‌ هاتوه‌ قه‌شمه‌رئاوا له‌ باری نیزامیه‌وه‌ نه‌ختێ بێت به‌ خۆیدا. وه‌ک چۆن خوله‌ی ئه‌حه‌ ڕه‌گه‌زی دراوسێمان ئه‌ڵێ هه‌سته‌یی بوون مافی ئێمه‌یه‌، ئێمه‌ش وه‌ک قه‌شمه‌رئاوایه‌کان مافی ئه‌وه‌مان هه‌یه‌ هێزی به‌رگری له‌ خۆمان هه‌بێت. جا دواتر زیاتر باسی ئه‌و پرۆژه‌ ئه‌که‌م...

به‌ شه‌ره‌ف خۆشه‌. دڵی به‌وه‌ خۆشه‌ جه‌نابی بووش ته‌له‌فوونی بۆ کردوه‌و ده‌ستخۆشی لێ کردوه‌، قسه‌ی خۆمان چاکمان که‌ر ده‌که‌ن!

بناری ورده‌واڵه‌ فرۆش

                                         پێنجی ته‌پووتۆزانی ۰۹۱۸ی قه‌شمه‌ری

ورده‌واڵه‌....... ورده‌واڵه‌.......

 

ماڵه‌ بابم قه‌شمه‌ره‌

به‌ بۆنه‌ی ئاوه‌دان كردنه‌وه‌ی قه‌شمه‌رئاوا

 

ماڵه‌ بابم قه‌شمه‌ره‌ ده‌ڕوا ده‌ڵێی سوپه‌ره‌

چه‌وره‌ ده‌ڵێی كه‌بابه‌ ناسكه‌ وه‌كوو كه‌وه‌ره‌

قیمه‌تی قسه‌ی قه‌شمه‌ر به‌قه‌د زێڕ و گه‌وهه‌ره‌

ئاگاداری قه‌شمه‌ر بێ ئه‌و پیر و پێغه‌مبه‌ره‌

هه‌ر به‌شادی كورده‌ گیان چون قه‌یخایه‌ و سه‌ره‌وه‌ره‌

ده‌یڵێم به‌ خۆشی بنار له‌ بۆ من تاجی سه‌ره

یادی باجی له‌وێره‌ ‌له‌ بۆ ژنان نوێنه‌ره‌

ده‌یڵێم بۆ خاتوو فشۆ دیار نێ له‌و ده‌وروبه‌ره‌

هه‌ربه‌شادی ناسره‌ له‌ رادیۆیه‌ نووسه‌ره‌

بۆ حه‌زره‌تی كامیله‌ به‌ راستی نێره‌كه‌ره‌

شادی حه‌زره‌تی مازوو بۆ گشت ده‌ردێك دوكته‌ره‌

هه‌سته‌ به‌ شان ره‌شه‌ گیان (ره‌ش نێ تۆزێك ئه‌سمه‌ره‌)

بۆ وسێنی دژهۆنی لای توركان موسته‌قه‌ره‌

ئه‌گه‌ر چووی بۆ كانادا مازووش له‌گه‌ڵ خۆت به‌ره‌

كاروانی قوون به‌گێچه‌ڵ رامه‌وه‌سته‌ تۆش وه‌ره‌

هه‌موو به‌ یه‌كده‌نگ ده‌ڵێین بژی ئه‌وه‌ی قه‌شمه‌ره‌

 

 

هاتم له‌ لای بۆكانی، گه‌یشتمه‌ مه‌ریوانی

له‌ سنوورێ تێپه‌ڕیم گه‌یشتمه‌ سلێمانی

سلێمانیم به‌جێ هێشت به‌ ساز و به‌ گۆرانی

تا گه‌یشتمه‌ هه‌ولێری پایته‌ختی كوردستانی

رۆژێكیان هه‌ستام و چووم یه‌كسه‌ر بۆ پارلمانی

داوای خودموختاریم كرد له‌ بۆ قه‌شمه‌رستانی

خۆیان زۆر پێ ماقووڵ بوو قه‌شمه‌ریان نه‌ده‌زانی

وه‌ختا بوو قۆڵبه‌ستم كه‌ن بمخه‌نه‌ ناو زیندانی

هه‌ر به‌شادی بنار و بۆ قه‌یخا كورده‌گیانی

شادی باجی له‌وێره‌ خۆی و ره‌فیقه‌كانی

هه‌ربۆ خاتوو فشۆیه‌ بۆی ده‌ڵێم به‌ ڕه‌وانی

بۆ ن.ف ی كونه‌ كورد‌ و ره‌شه‌ی هه‌سته‌ به‌ شانی

یادی قوون به‌ گێچه‌ڵی خۆشی كاكه‌ كاروانی

بۆ حسێنی دژهۆنی، ئێستا له‌ توركستانی

بۆ حه‌زره‌تی مازوویه‌ و یادی قۆڕینه‌كانی

شادی حه‌زره‌تی كامیل مهه‌ندیسی عومڕانی

قه‌شمه‌رئاوا ئاوا بێ ده‌یكه‌ینه‌ ئاوه‌دانی

 

 

کونگره‌ی ژوماره‌12 له‌ سه‌ر 13 و 13 له‌ سه‌ر 14ی قه‌شمه‌رئاوای تازه‌..

سڵاو ناکه‌م نه‌وه‌ک فریای خوا حافیزی نه‌که‌وتین.. دوا به‌ دوای ئه‌وه‌ی که‌ قه‌شمه‌ر ئاوای کۆن تووشی قه‌یران و له‌ت بوون و شه‌ق بوون بوویه‌وه‌.. ئه‌وا به‌ تێکڕای ده‌نگ دیکتاتۆریى قه‌شمه‌رئاوای کۆنمان جێ هێشت و ده‌ستمان کرد به ئاوه‌دان کردنه‌وه‌یی قه‌شمه‌رئاوای نوێ..

 دوا به دوای کونگره‌ی 12 له‌ سه‌ر 13 و 13 له‌ سه‌ر 14ی قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ ئه‌م‌ به‌ندانه‌ی خواره‌وه‌ به تێکڕای ده‌نگ په‌سند کرا و بوو به پرنسیب و به‌رنامه‌کانی داهاتوو هێزی گه‌لی قه‌شمه‌رئاوای تازه‌.

 

قه‌شمه‌رئاواییه‌تازه‌کان روویان هێناوه‌ له‌ زمانی ته‌نز و به هیچ شێوه‌یه‌ک زمانی جوێن که‌ که‌م و کورتی ده‌روونی مرۆڤه‌کان ده‌سه‌لمێنێت، به‌کار نایه‌نن‌..

 

یه‌کێک له‌ ئامانجه‌ سه‌ره‌کیه‌کانی کونگره‌ هه‌ڵبژاردنی به‌ڕێز کورده‌گیان وه‌ک قه‌یخای ئاواییه به تێکڕای ده‌نگی قه‌وم قیله‌که‌ی، که‌ ئیراده‌ی په‌سه‌ند کراوی گه‌له‌..

 

قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ کومیته‌یه‌کی ناوه‌ندیى ده‌بێ بۆ هه‌ڵبژاردن و یان لا بردنی بابه‌تێک یان کامنتێک، که‌ تێیدا تیرۆر کردنی که‌سایه‌تیى که‌سێکی دیاری کراوی تێدا بێت..

 

قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ سنووری هه‌موو شتێک وه‌ک حیزبایه‌تی، ره‌گه‌زایه‌تی، شێخایه‌تی، مه‌لایه‌تی، سۆفییایه‌تی، ده‌روێشایه‌تی، به‌گایه‌تی و عه‌یبایه‌تی و ........ ده‌به‌زێنێت.

 

قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ دروشمی سه‌ره‌کیى خۆی یه‌عنی" دونیا یانێ قسه‌ی قۆڕ، باقییه‌که‌ی تڕه‌هاته‌" ده‌گۆڕێ به "دونیا یانێ تڕه‌هات، باقییه‌که‌ی قسه‌ی قۆڕه‌". هه‌ر وه‌ها هیواداره‌ به‌م درووشم گۆڕینه‌‌ به‌ره‌و دونیای مودڕنیزم هه‌نگاو هه‌ڵێنێت..

 

قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ ریفورم و مانیفست و ره‌خنه‌ و پێشنیار قه‌بوول ده‌کا ئه‌ڵبه‌ت دوای ئه‌وه‌ی که‌ کومیته‌ی ناوه‌ندی رای له‌ سه‌ر بدات و قه‌یخاش په‌سندی بکات.

 

ئه‌گه‌ر ده‌تهه‌وێ ببیت به ئه‌ندامی قه‌شمه‌رئاوای تازه‌ و ده‌ست بکه‌یت به نووسینی بابه‌ت، ده‌توانی ئیمه‌یله‌که‌ت به‌م مایله‌ qeshmer2@gmail.com بنێری تاکوو نازناو و وشه‌ی تێپه‌ڕ بوونت بۆ بنێرینه‌وه‌... .

 

 

به‌ سوپاسه‌وه‌

لیژنه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کونگره‌ی ژوماره‌12 له‌ سه‌ر 13 و 13 له‌ سه‌ر 14ی قه‌شمه‌رئاوای تازه‌..